شرکت Satlyt، فعال در حوزه‌ی اجرای هوش مصنوعی روی ماهواره، ۸ میلیون دلار سرمایه اولیه جذب کرده است. بنیان‌گذار آن، Rama Afullo، مهندس کنیایی‌تبار آمریکایی است که پیش‌تر در بخش رایانش ابری گوگل و سپس به‌صورت کوتاه در شبکه‌ی Starlink اسپیس‌ایکس (۲۰۲۴) کار کرده بود. دفتر مرکزی شرکت در سان‌نیل‌ویل کالیفرنیا و نایروبی قرار دارد.

نرم‌افزار، نه فضاپیما#

برخلاف اسپیس‌ایکس، گوگل یا استارتاپ‌هایی مثل Starcloud و Cowboy Space Company، ساتلیت قصد ساخت فضاپیمای اختصاصی ندارد. تیم Afullo نرم‌افزاری می‌سازد که مدل‌های هوش مصنوعی را مستقیماً روی ماهواره اجرا کند. او این رویکرد را به VMware و Snowflake تشبیه می‌کند: لایه‌ای نرم‌افزاری که کاربر بدون درگیری با زیرساخت، کارهای پیچیده را انجام می‌دهد. به گفته‌ی او، اگر اسپیس‌ایکس با دیتاسنترهای مداری نقش iPhone را بازی کند، ساتلیت می‌خواهد Android را بسازد — اکوسیستمی باز و افقی که روی ماهواره‌های شرکت‌های مختلف کار کند.

نتیجه‌ی عملی: کاهش ۶۰ درصدی حجم داده#

ساتلیت پیش از این نرم‌افزارش را در دو مأموریت نمایشی پرواز داده است. در یکی از آن‌ها، مدل Gemma گوگل دیپ‌مایند روی ماهواره‌ای که شرکت Momentus عملیاتش را بر عهده داشت اجرا شد. نتیجه، کاهش بیش از ۶۰ درصدی حجم ارسالی درباره‌ی خطاهای نرم‌افزاری داخلی ماهواره بود. Afullo می‌گوید این سطح از بهرگی می‌تواند صدها هزار دلار در سال برای هر ماهواره صرفه‌جویی ایجاد کند، چون ارسال داده به زمین (downlink) گران و کند است.

در مأموریت این هفته که روی موشک اسپیس‌ایکس و هم‌زمان با نخستین نمونه‌ی اولیه‌ی پروژه‌ی Suncatcher گوگل پرتاب می‌شود، نرم‌افزار ساتلیت روی ماهواره‌ای ساخته‌ی TakeMe2Space (استارتاپ هندی سخت‌افزار محاسباتی ماهواره) اجرا خواهد شد. سه مشتری در این مأموریت حضور دارند:

  • NASA: آزمون پروتکل‌های رایانش ابری در فضا
  • Stellerian: استارتاپ پایش فضایی، آزمون بارهای کاری پردازش تصویر
  • TakeMe2Space: نمایش میزبانی نرم‌افزار شرکت‌های دیگر روی ماهواره‌اش

قدم بعدی و سرمایه‌گذاران#

پروژه‌ی بعدی ساتلیت، ساخت یک سیستم محاسباتی مشترک بین دو ماهواره‌ی متفاوت است که انتظار می‌رود سال آینده آزمون شود. اگر موفق باشد، شرکت می‌تواند به‌عنوان ارائه‌دهنده‌ی شخص ثالث، ابر محاسباتی در مدار بسازد. هدف Afullo حضور روی ۲۰ درصد ماهواره‌ها تا پایان دهه است.

سرمایه‌ی اولیه توسط Non Sibi Ventures (هیوستون) هدایت شد. Bernard Harris، شریک این صندوق و فضانورد سابق NASA با بیش از ۲۰ سال تجربه، در قانع‌کردن صندوق به این کسب‌وکار نقش داشت. Kent Lucas، شریک دیگر، به TechCrunch گفته است که موفقیت ساتلیت به دیتاسنترهای فضایی وابسته نیست و صرفاً با افزایش تعداد ماهواره‌های پرتاب‌شده هم قابل‌تحقق است.

خوانش تحریریه#

برای کسی که همین حالا ایجنت و اتوماسیون با ابزارهای موجود می‌سازد، این خبر در کوتاه‌مدت چیزی عوض نمی‌کند. مدل Gemma روی ماهواره اجرا شده، اما مقیاس و کاربردی‌بودنش هنوز در حد دو مأموریت نمایشی است. با این حال، الگوی اصلی — اجرای مدل روی سخت‌افزار محدود برای حذف نیاز به ارسال داده به سرور مرکزی — دقیقاً همان چیزی است که در Edge AI روی زمین هم دنبال می‌شود. ساتلیت یک نمونه‌ی افراطی از همین الگو است و اگر ادعای کاهش ۶۰ درصدی حجم داده در مأموریت بعدی تکرار شود، نشان می‌دهد که اجرای مدل‌های سبک روی سخت‌افزارهای ضعیف می‌تواند حتی در شرایطی که هزینه‌ی ارتباط چندین برابر زمین است، اقتصادی باشد.

نکته‌ای که باید احتیاط کرد: هنوز GPUهای قدرتمند چندانی در مدار نیستند. ساتلیت خودش می‌گوید فرصت فعلی در بارهای کاری سبک‌تر است. تبدیل‌شدن این شرکت به «Android ماهواره‌ها» مشروط به این است که سازندگان ماهواره واقعاً پردازنده‌های پیشرفته روی سخت‌افزارشان بگذارند — چیزی که Afullo آن را تا پایان دهه محتمل می‌داند، اما هنوز محقق نشده است.

منبع: TechCrunch AI