یه پسر متولد ۱۳۷۹ اهل بندرعباس که الان شیراز زندگی می‌کنه، رشته‌ش ارتباط تصویری بوده و اصلاً هیچ سازی بلد نیست. زمستون ۱۴۰۳ کاملاً اتفاقی سر از ابزارهای ساخت موسیقی با هوش مصنوعی درآورد، رفت سراغ ⁦Suno⁩، و الان تو اسپاتیفای ۳۲ هزار شنونده ماهانه داره. اسمش رحیم یگانه‌ست. پرشنونده‌ترین کارش بازخوانی «فصل بهار» ناصر عبداللهیه که از ۳۲۰ هزار پخش رد شده، و یه آلبوم هم به اسم «زنجیر» روی دوبیتی‌های باباطاهر منتشر کرده که همون‌قدر گرفته. قضیه فقط یگانه نیست. تقریباً هر پروژه‌ای که تو این فضا بالا میاد، اولین کاری که می‌کنه رفتن سراغ آهنگای قدیمیه. دلیلش هم ساده‌ست: گوش مخاطب عام با چیزی که قبلاً شنیده راحت‌تر ارتباط می‌گیره، و کاور کردن راحت‌ترین راه دیده شدنه. این با همون موج نوستالژی و برگشت به کارای رترو که تو کل دنیا راه افتاده هم جور درمیاد. اما یه دردسر فنی هست که کار خیلیا رو زمین می‌زنه: فارسی. مدل‌ها تلفظ فارسی رو خراب می‌کنن و بچه‌ها مجبورن کلمه‌ها رو کامل اعراب‌گذاری کنن، وسطشون ویرگول و خط فاصله بذارن تا تیکه‌تیکه ادا بشه، و گاهی کلاً فینگلیش بنویسن تا درست دربیاد. همین وسواس فنی، نه کمبود ایده، الان گلوگاه اصلیه. کنار یگانه پروژه‌هایی مثل ⁦Bleumea⁩، نوا (کار مشترک مهراد هیدن و فربد مهر)، آن‌دم و ربات۲۹ هم دارن مخاطب جمع می‌کنن. اسپاتیفای هم قصد نداره موسیقی ⁦AI⁩ رو حذف کنه، ولی سخت‌گیر شده. باید کارها برچسب بخورن تا شنونده بدونه صدا رو الگوریتم ساخته، کارای بی‌کیفیت و محتوای تکراری پاک می‌شن، و اکانتایی که هویت مصنوعی دارن از سیستم پیشنهاد الگوریتمی کنار گذاشته می‌شن مگه اینکه خودت قبلاً فالوشون کرده باشی. امیر بهاری، روزنامه‌نگار موسیقی، یه قیاس جالب می‌کنه. می‌گه موسیقی الکترونیک هم اولش عجیب بود، یارو با یه لپ‌تاپ می‌رفت رو صحنه و کسی جدیش نمی‌گرفت، ولی بعداً زیبایی‌شناسی مستقل خودشو پیدا کرد. الان الکترونیک پویاترین بخش موسیقی ایران تو سطح جهانیه، دقیقاً چون به زیرساخت معمول احتیاج نداره. موسیقی ⁦AI⁩ هم داره از همین در وارد می‌شه: هزینه استودیو نداری، دنبال نوازنده نمی‌گردی، کاغذبازی مجوز رو دور می‌زنی، و می‌تونی بری سراغ ژانرایی مثل جز و فانک و بلوز و فیوژن و راک که تولیدشون تو ایران گرون و سخته. جمع‌بندیش اینه که موسیقی ⁦AI⁩ تو ایران فعلاً بیشتر از اینکه یه پدیده هنری تازه باشه، یه راه فراره از محدودیت‌های زیرساختی و اداری. همون نقشی که یه زمانی الکترونیک بازی کرد.