سنگاپور اولین دیتاسنتر بیولوژیکی‌ش رو تو دانشگاه ملی سنگاپور راه انداخته که جای تراشه سیلیکونی، با سلول‌های زنده مغز انسان داده پردازش می‌کنه. کار مشترکه با ⁦Cortical Labs⁩ استرالیا و اپراتور ⁦DayOne⁩، و از ۲۶ تیر ۱۴۰۵ فعال شده. انگیزه اصلیش هم روشنه: سنگاپور با محدودیت شدید آب و برق دست‌وپنجه نرم می‌کنه. چی هست دقیقاً بیست واحد کامپیوتر بیولوژیکی به اسم ⁦CL1⁩. هر واحد حداقل ۲۰۰ هزار نورون آزمایشگاهی رو روی یه تراشه سیلیکونی مجهز به الکترود نشونده. این نورون‌ها از برنامه‌ریزی مجدد سلول‌های خونی به دست اومدن و با کامپیوتر سیگنال الکتریکی رد و بدل می‌کنن؛ فعالیت عصبی‌شون همون قدرت پردازش می‌شه. نگهداریش شبیه دیتاسنتر نیست، شبیه آزمایشگاهه. هر سه روز تکنسین‌ها سلول‌ها رو با ترکیب شکر و مواد مغذی میکروبی و بافر ⁦pH⁩ تغذیه می‌کنن و یه دستگاه مخلوط‌کن اکسیژن و نیتروژن و دی‌اکسید کربن مورد نیازشون رو تأمین می‌کنه. عدد مصرف برق اینجا فاصله‌ش با سیلیکون خیلی زیاده. هر ⁦CL1⁩ با احتساب سیستم‌های پشتیبانی حیات فقط ۳۰ وات می‌کشه، کمتر از یه ماشین‌حساب دستی. در مقابل یه ⁦H100 SXM⁩ انویدیا تا ۷۰۰ وات می‌ره و یه سرور معمولی با هشت تا ⁦H100⁩ حدود ۱۰٬۲۰۰ وات. اجاره‌ش هم ماهی ۲۲۰۰ دلاره، تقریباً نصف کرایه یه تراشه ⁦AI⁩ رده‌بالا رو کلادهای بزرگ. کجا به کار میاد، کجا نه چانگ هان ونگ، مدیرعامل ⁦Cortical Labs⁩، خودش حد و مرز رو مشخص می‌کنه. می‌گه دیتاسنتر بیولوژیکی جایی می‌درخشه که مجموعه‌داده محدوده و شرایط غیرقابل‌پیش‌بینی؛ مثلاً برای آموزش ربات‌های انسان‌نما داده واقعی کافی وجود نداره که با سرور سنتی کارش رو دربیاری. تشخیص ناهنجاری امنیت سایبری بدون کلان‌داده هم مورد مناسبیه. ولی برای محاسبات سریع و دقیق و تکرارپذیر، یعنی همون پایه مدل‌های زبانی مثل ⁦ChatGPT⁩، تأکید می‌کنه سیلیکون هنوز خیلی برتره. پس این جایگزین ⁦GPU⁩ نیست. یه شاخه موازیه برای مسئله‌هایی که داده‌شون کم و محیطشون بی‌قاعده‌ست، با یه مزیت انرژی که تو کشوری مثل سنگاپور معنای اقتصادی داره.